---

UTAK 2024

Günümüz tasarım disiplinleri ve pratikleri açısından belki de sorabileceğimiz en zorlu sorulardan bir tanesi bu soru: Ey tasarım, nereye?  “Kovadis” birbirine gönülden bağlı iki yolcunun karşılaşmasına gönderme yapar. Anlatıya göre Havari Petrus, Roma’dan kaçarken İsa’yla karşılaşır ve “Efendim, nereye gidiyorsunuz?” diye sorar. İsa, hayal kırıklığı içinde şöyle der: “Roma’ya gidiyorum, ikinci kez çarmıha gerilmeye!” Bunun üzerine Petrus Roma’ya döner, yakalanır ve kendi talebiyle baş aşağı çarmıha gerilir.

“Kovadis” nereye yöneldiğimizi sorgular, evet, ancak daha da önemlisi, nereden uzak düştüğümüzü, geçmiş vaatlerimizi ve taahhütlerimizi de hatırlatır. Tasarım disiplinleri açısından “nereye” sorusunu etraflıca tartışmamız gereken bir dönemdeyiz. Bu tartışmaya iklim krizi, uluslararası göç hareketleri, küresel siyasi krizler, yapay zekâ ve dijital kölelik gibi gelişmeler eşlik ediyor; ütopyalarla distopyalar arasındaki fark bir yanılsamaya dönüşüyor.

Uzunca bir aradan sonra yüz yüze ODTÜ yerleşkesinde yapacağımız UTAK 2024 buluşmasında, tasarımın nereden nereye, niçin ve nasıl gittiğini, alternatif bakış açılarından, farklı tasarım disiplinleri ve mesleki pratikler üzerinden sorgulamayı hedefliyoruz. Bu tartışmaya dair dışarıdan içeriye, içeriden dışarıya, Türkiye’den veya Türkiye’ye bakarak neler söyleyebiliriz? Başlangıç olarak önemli bulduğumuz bazı soruları ve başlıkları dikkatinize sunuyoruz. Ancak bundan daha fazlasının ve zihin açıcı yeni soruların gündeme getirilmesini bekliyoruz.

Tasarım araştırmaları açısından nereye gidiyoruz? Bu gidişi hangi aktörler nasıl etkiliyor? Araştırma kültürümüz nelerden besleniyor? Tasarım araştırmalarında hangi kuramlar, yaklaşımlar, kaynaklar ve sorular ağırlık kazanıyor?

Hangi konular (hâlâ) yeterince çalışılmıyor? Örneğin, Türkiye’de tasarım tarihi alanı ne durumda? Türkiye’deki arşivler, koleksiyonlar ve müzeler, tasarım araştırmacılarına neler sunuyor? Benzer şekilde, fikri haklar alanında tasarım disiplinlerine yönelik yeni gelişmeler var mı, araştırmalar hangi konulara odaklanıyor? Bu alanlarda disiplinlerarası etkileşimler neler vaat ediyor?

 Mesleki pratikler açısından yeni bir dönemde olduğumuzu söyleyebilir miyiz? Kullanıcı deneyimi ve kullanıcı arayüzü tasarımı ne tür çalışma biçimlerini, bilgi ve becerileri öne çıkarıyor, nelerden uzak düşüyoruz? 

Tasarım girişimciliği ve tasarım odaklı iş modelleri açısından gelişmeleri nasıl değerlendiriyoruz? Tasarım odaklı düşünce, yaygınlaşıp popülerleşirken farklı cephelerden nasıl etkileniyor?

Yapay zekâ, tasarım eğitimine ve mesleki pratiklere neler vaat ediyor, ne gibi tehditler barındırıyor? Profesyonel tasarımcılar, tasarım eğitimcileri ve araştırmacıları bu konuda ne tür yaklaşımları deniyorlar, nasıl sonuçlar alıyorlar?  

Biyolojileşme, tasarım araştırmalarına hangi konulardan giriş yapıyor? Canlı nesneler, biyotasarım, nöroestetik gibi alanlarda neler yapıyoruz?

Araştırmacıları, tasarımcıları ve ilgili tüm paydaşları, araştırmalarını, çalışmalarını, üretimlerini ve düşüncelerini, bildiri, poster, çalıştay ve kısa tartışma formatlarında paylaşmaya davet ediyoruz.

---

Çalıştaylar

ÇALIŞTAY 1: Tasarım Süreçlerinde Yansıtma Çeşitlerinin Kullanımı ve Tasarım Eğitimine Etkisi 

ÇALIŞTAY 2: Tasarım Eğitiminde Yapay Zekânın Rolünü Keşif Çalışması

ÇALIŞTAY 3: Monogram Tasarımı: İnsan mı, Yapay Zekâ mı?

ÇALIŞTAY 4: Kilden “Prompt” Olur mu? Yapay Zekâ Destekli Form Geliştirme Sürecine Hibrit Bir Yaklaşım

ÇALIŞTAY 5: Tasarım, Afet Sonrasına Nasıl Hazırlar? Kent Mobilyaları ile Afet Sonrasını Düşünmek

---

Kurullar

UTAK2024 Düzenleme Kurulu

Gülay Hasdoğan
Naz A.G.Z. Börekçi
Fatma Korkut
Mehtap Öztürk Şengül
Ceren Usta
Melis Dursun Uğraş
Sümeyye Şimşekler
Şerife Zeynep Özcan

Gönüllü Öğrenci Ekibi

Ahmet Efkan Giritli
Alaaddin Şenli
Zeynep Beste Dayıoğlu
Kutay Durular
Mustafa Batuhan Esin
Ortunç Uslu
Sema Akgün
Sinan Yazıcıoğlu
Umut Barış Şahin
Zeynep Berra Uludemir

UTAK 2024 “Kovadis, tasarım?” Hakem Kurulu

Ahmet Hamurcu (Marmara Üniversitesi)
Ahmet Zeki Turan (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi)
Aslı Günay (University of Twente)
Ayhan Enşici (Kadir Has Üniversitesi)
Ayşe Erek (Kadir Has Üniversitesi)
Ayşem G. Başar (Yeditepe Üniversitesi)
Bahar Şener-Pedgley (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Bülent Yılmaz (Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi)
Canan E. Ünlü (TED Üniversitesi)
Çağla Doğan (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Çiğdem Kaya (İstanbul Teknik Üniversitesi)
Dalsu Özgen Koçyıldırım (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Damla Özer (TED Üniversitesi)
Damla Tönük (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Deniz Deniz (İzmir Ekonomi Üniversitesi)
Dilek Akbulut (Gazi Üniversitesi)
Elif İdemen Okan (İstanbul Üniversitesi)
Elif Kocabıyık Savasta (İzmir Ekonomi Üniversitesi)
Elif Küçüksayraç (İstanbul Teknik Üniversitesi)
Engin Kapkın (Eskişehir Teknik Üniversitesi)
Ezgi Ozan Avcı (Yaşar Üniversitesi)
Fatma Korkut (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Figen Işık (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Füsun Curaoğlu (Eskişehir Teknik Üniversitesi)
G. Zeynep Karapars (Özyeğin Üniversitesi)
Gizem Hediye Eren (Eskişehir Teknik Üniversitesi)
Gizem Öz (Kadir Has Üniversitesi)
Gökçen Firdevs Yücel Caymaz (İstanbul Aydın Üniversitesi)
Gökhan Mura (İzmir Ekonomi Üniversitesi, Görsel İletişim Tasarımı Bölümü)
Gülay Hasdoğan (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Gülname Turan (İstanbul Teknik Üniversitesi)
Gülşen Töre Yargın (Brunel Design School)
Güzin Şen (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Elçin Tezel (Bahçeşehir Üniversitesi)
Handan Temeltaş (Bahçeşehir Üniversitesi)
Hande Işık Tosun (TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi)
Harun Kaygan (University of Southern Denmark)
Hatice Server Kesdi (Eskişehir Osmangazi Üniversitesi)
Ilgım Eroğlu (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi)
İrem Dilek Alptekin (TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi)
Kardelen Aysel (Yaşar Üniversitesi, Görsel İletişim Tasarımı Bölümü)
Koray Gelmez (İstanbul Teknik Üniversitesi)
Mehtap Öztürk Şengül (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Meltem Maralcan Gülmen (İstanbul Beykent Üniversitesi)
Merve Sarışın Coşkun (Gazi Üniversitesi)
Miray Boğa (Özyeğin Üniversitesi)
N. Aslı Kaya Üçok (Eskişehir Osmangazi Üniversitesi)
Naz A.G.Z. Börekçi (Orta Doğu Teknik Üniversitesi)
Nilüfer Talu (İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü)
Onur Yiğit Demiröz (İstanbul Beykent Üniversitesi)
Ozan Soyupak (Marmara Üniversitesi)
Ö. Osman Demirbaş (FMV Işık Üniversitesi)
Özge Çelikoğlu (İstanbul Teknik Üniversitesi)
Özlem Er (İstanbul Bilgi Üniversitesi)
Pınar Yavuz Cartier (Yeditepe Üniversitesi)
Renk Dimli Oraklıbel (Bahçeşehir Üniversitesi)
Selen Devrim Ülkebaş Tüzen (Yaşar Üniversitesi)
Senem Turhan (Mälardalen University)
Serkan Güneş (Gazi Üniversitesi)
Şebnem Timur (Özyeğin Üniversitesi)
Ufuk Ulusan (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi)
Ümit Bayırlı (Pamukkale Üniversitesi)
Yekta Bakırlıoğlu (Lancaster Institute for the Contemporary Arts)
Yener Altıparmakoğulları (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi)
Zeynep Fırat Ezenci (Haliç Üniversitesi)

---